UA-38228392-1

Past de JSF wel of niet bij Defensie?

Dit jaar moet onder het kabinet Rutte II een keuze worden gemaakt in een discussie die Den Haag al twaalf jaar lang in een houdgreep houdt: wordt de JSF wel of niet de vervanger van de verouderende F-16? Defensie geeft al sinds 2002 de voorkeur aan de F-35 en Nederland is inmiddels betrokken bij de testfase met twee toestellen, in ruil voor industrie-orders voor Nederlandse bedrijven.

Maar een definitieve keuze voor het toestel van Lockheed Martin blijft meer dan een decennium uit door politieke verschillen en gevoeligheden. Een keuze wordt er dit jaar allesbehalve makkelijk op met een crisis die in de overheidsfinanciën hakt, grote (financiële) tegenvallers bij het F-35 programma in Amerika en een coalitie die verdeeld is over het toestel. Tot slot van rekening blijken twee adviezen van gerenommeerde expertisecentra ook haaks op elkaar te staan. Past de JSF nu wel of niet bij onze Defensie?

Verdeeldheid in coalitie
Die vraag moet de regering samen met de Tweede Kamer beantwoorden. Een slechter momentum kan de gedroomde kandidaat van de Luchtmacht – de F-35 – echter niet treffen. De regering bestaat uit voorstander VVD en tegenstander PvdA. Laatstgenoemde diende vorig jaar nog een motie in waarop werd opgeroepen uit het project te stappen. De motie werd door een meerderheid gesteund, maar niet uitgevoerd door de inmiddels demissionaire minister van Defensie Hillen.

Beide partijen houden zich opvallend koest over het gevoelige onderwerp. De grootste wapenorder in de geschiedenis van Defensie (11,35 miljard euro voor 56 gewenste JSF-toestellen) kan alleen in het voordeel van Defensie beslecht worden als beide partijen besluiten tot een compromis waarbij gevoelige punten worden uitgewisseld. Dat is niet ondenkbaar, aangezien de beide partijen al veel van hun verkiezingspunten hebben laten vallen.

Meer tegenslagen
Niet alleen politiek zijn er problemen te overwinnen. De crisis hakt hard in de overheidsfinanciën, en daarbij heeft het F-35-project ook nog eens te maken met stijgende kosten en ernstige vertragingen in het testprogramma. De 85 toestellen die Nederland ooit had willen aanschaffen zijn teruggebracht tot een wens van 56, terwijl het huidige budget van 4,3 miljard eigenlijk niet meer ruimte laat dan de aanschaf van 34 toestellen.

Past de JSF bij Defensie? Tegengestelde adviezen Clingendael en HCSS
Dan is er nog één basis om voor Defensie en het kabinet een keuze voor de geavanceerde vijfde-generatie jager politiek te rechtvaardigen: een nieuwe ambitie voor de krijgsmacht en kijken of de JSF daarbij past. Defensie stelt deze samen met andere ministeries op, om zo een nieuw onderbouwd voorstel te kunnen doen. Voor deze ambitie brachten twee gerenommeerde expertisecentra een advies uit over het Nederlandse luchtwapen. Verhelderend? Nee, want Clingendael van Ko Colijn en het HCSS van Rob de Wijk kwamen tot twee totaal andere conclusies. Wel en geen JSF.

Waar in het rapport van Clingendael het scenario van een ‘robuuste’ veelzijdig inzetbare krijgsmacht naar voren komt (waarbij een vierde generatie toestel past en niet persé een JSF), kiest het HCSS juist voor een hoogwaardige luchtmacht met een klein aantal vijfde generatie jagers (F-35) in combinatie met MALE UAV’s en gevechtshelikopters.

Nieuwe ambitie
De nieuwe ambitie van Defensie is straks een belangrijke leidraad voor de keuze van Nederland om al dan niet te kiezen voor de JSF als vervanger van de F-35. Maar de keuze voor een opvolger is er niet gemakkelijker op geworden. Bovendien kloppen goedkopere alternatieven steeds luider op de deur. De JSF is er niet zekerder op geworden als standaard wapenplatform voor de luchtmacht. Rond de nazomer wordt de nieuwe ambitie verwacht. Daarna is het woord aan de politiek.

You may also like

0 comments

By 

Sign In

Reset Your Password

Email Newsletter