Druk op Nederlandse Luchtmacht neemt toe: de F-35 is in aantocht

Waar enkele landen nog nadenken over de aanschaf van de F-35 wordt het toestel elders op de wereld al actief ingezet. Israël maakte onlangs bekend de F-35, Adir, twee keer ingezet te hebben boven het slagveld. Voordat Nederland écht met een F-35 boven het slagveld vliegt zijn we nog wel een aantal jaren verder. Maar achter de schermen wordt er hard gewerkt aan de komst van de eerste F-35’s die op vliegbasis Leeuwarden gestationeerd worden.

De Amerikanen zijn onder de indruk. ”Het is ongelooflijk hoe een klein team zo’n prestatie weet neer te zetten. Met twee toestellen meedoen aan zo’n programma lijkt niet belangrijk maar Nederland doet fantastisch werk”, zegt Jack R Crisler, de vicepresident van het F-35 programma van Lockheed Martin in een exclusief interview met NovemberLima.

Door: Hayo Bootsma. Volg NovemberLima ook op Twitter en Facebook. Fotocredit hoofdfoto: Frank Crebas, Blueline Aviation

“NIFARP, het samenwerkingsverband van Nederlandse bedrijven, doet slim zaken. De bedrijven werken samen als een team en scoren zo veel opdrachten.”

Jack R. Crisler – Vice President F-35 Lockheed Martin over toegenomen interesse voor de F-35

Nieuwe Nederlandse toestellen komen eraan
Nederland werkt en test al jarenlang met twee testtoestellen, maar er zit uitbreiding aan te komen. De casco’s van twee nieuwe Nederlandse toestellen staan al op de lopende band in de fabriek van Lockheed Martin in Fort Worth, Texas. De AN-03 en de AN-04 zijn in januari klaar. Deze twee F-35’s blijven in de Verenigde Staten. Er volgen later nog vier. Ze krijgen een plek op Luke AFB in Arizona en worden daar bij het Pilot Training Centre, PTC, gebruikt voor de training van nieuwe piloten.

In het Italiaanse Cameri staan er ook een paar op de band. Dit zijn de toestellen die als eerste naar Nederland komen. Komend voorjaar moeten ze van de band afrollen. Ze worden ter plaatste klaargemaakt met de juiste software, 3F, en door eigen piloten overgevlogen naar Nederland. In de herfst van 2019 landen ze dan op vliegbasis Leeuwarden.

Ondertussen worden de teams gevormd die de trainingen moeten gaan verzorgen. In augustus vertrekken de eerste kwartiermakers naar Luke in Amerika. Ze moeten daar een compleet nieuw trainingsdetachement gaan vormen, het NODF, het Nederlandse Opleidings Detachement F-35. Dat detachement wordt op termijn onderdeel van het 308-ste Fighter Squadron van de 56-ste Fighter Wing op Luke AFB. De basis daar is hét kenniscentrum voor de F-35. Piloten uit Australië, Noorwegen en Nederland krijgen daar hun opleiding.

Vier maanden trainen

Foto: Hayo Bootsma

Voor Nederland staat F-16 vlieger majoor Van Woerden daar straks aan het roer. In augustus wordt hij commandant van het NODF op Luke AFB en krijgt hij de leiding over een ploeg officieren en vliegers. Zelf begint hij in januari met z’n opleiding tot F-35 vlieger: ”Je begint met een transitie opleiding, de zogenaamde TX. Die duurt vier maanden en daarin ga je uitgebreid in op de theorie van de F-35 en vlieg je veel in een simulator.”

Na de training achter het bureau gaan de piloten zelf vliegen met het toestel: ”Je maakt enkele tientallen vluchten. Je kwalificeert je dan voor het toestel zodat je er veilig mee kunt starten en landen. Daarna ga je door om opgeleid te worden in alle missies die de F-35 kan uitvoeren.” Lastig lijkt de overstap niet te zijn, aldus majoor Van Woerden:” In veel opzichten lijkt het toestel op de F-16. Beide zijn gemaakt door Lockheed Martin. Die stap is dus niet al te groot. De capaciteiten van de F-35 zijn alleen ongekend en daar moet op getraind worden.”

Tot in 2022 blijft Nederland piloten opleiden voor de F-16. Dat is noodzakelijk omdat Nederland tot zeker in 2025 door blijft vliegen met dat toestel. Vanaf 2020 wordt de eerste ‘spijkerbroek’ (nieuwe piloot) verwacht in de opleiding tot F-35 vlieger.

Van IT tot het afwerpen van bommen: alles wordt getest
Nederland draait al jaren mee in het testprogramma van de F-35 op Edwards AFB. In de woestijn in Californië wordt een intensief programma afgewerkt: Van IT tot het afwerpen van bommen en ontwikkelen van tactieken. Dat programma loopt tot in de zomer van 2019. Dan komt het grootste deel van het testdetachement terug. “De kennis die daar is opgedaan is hier in Nederland dan ook echt hard nodig. Dat is het moment dat de overgang van systemen echt begint te lopen,” zo zegt majoor Van Woerden.

Nederland is één van de negen partnerlanden in het F-35 programma. Dat voordeel zie je terug bij de training van nieuwe vliegers op Luke AFB. “Het is een programma waarin alles in één grote pool is gestopt. Dat betekent dat we in de vliegtuigen van alle partners mogen vliegen en ook met die piloten en techneuten trainen en opereren,” zegt Van Woerden. “Het mooie is dat het een interessant mix wordt van Amerikaanse, Australische, Noorse, Italiaanse, Turkse, Deense en Nederlandse hardware, vliegers en techneuten. We kunnen veel van elkaar leren.” Nederland plaatst eerst zeven tot acht F-35’s op Luke. Dat aantal wordt later, als er meer piloten opgeleid zijn, teruggeschroefd.

Onder de indruk van Nederland
De Amerikanen zijn onder de indruk van de Nederlandse inzet. Jack R Crisler, de vicepresident van het F-35 programma van Lockheed Martin, spreekt in een interview met Hayo Bootsma voor NovemberLima in superlatieven: ”Het is ongelooflijk hoe zo’n klein team van zo’n 30 man zo’n prestatie weet neer te zetten. Met twee toestellen meedoen aan zo’n programma lijkt niet belangrijk maar Nederland doet fantastisch werk.”

In april kwam Lockheed Martin met het nieuws dat het toestel is uitontwikkeld. De meeste problemen bij de drie varianten zijn opgelost. Begin dit jaar waren dat er nog 280 zo bleek uit een rapport van het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie. “In de meeste gevallen ging het om kleine zaken die al opgelost waren toen het rapport richting Pentagon ging,” zegt Crisler.

“Het toestel was ook nog niet uitontwikkeld. Het is dus ook logisch dat overal naar wordt gekeken en je op iedere slak zout legt. Het gaat gewoon goed met de F-35. Er vliegen nu ruim 300 rond. 20 zitten in een testprogramma en de rest staat verspreid op 15 verschillende bases over de hele wereld. En besef dat dit nog niet eens 10 procent is van het aantal dat we gaan bouwen. Alleen de VS wil er al 3100 hebben.”

Vliegende Fyra en zuurstofproblemen
Toch waren er de afgelopen jaren veel problemen met het toestel. Zo werd het in de Tweede Kamer wel de ‘vliegende Fyra’ genoemd naar aanleiding van de vele tegenslagen bij de ontwikkeling van het toestel. Er kwamen in het begin zoveel problemen voor dat de ontwikkeling veel langer duurde dan eerst de planning was.

“Dat is ook niet gek,” zo zegt Jack R. Crisler. “We ontwikkelen een toestel terwijl we ermee vliegen. Dat is ongekend. En besef dan dat er niet één is neergestort! Ja, we hebben een toestel verloren (Een F-35 waarvan de motor vlam vatte, red.) maar verder zijn er geen grote incidenten geweest.”
Helemaal koek en ei is het echter ook weer niet. Er is onlangs nog door piloten geklaagd over de zuurstofvoorziening. Een van hen had tijdens een vlucht moeite met ademhalen. De angst was dat de F-35 te maken zou hebben met een soortgelijk probleem als waarmee de F-22 Raptor te kampen had. Ook dat toestel is gemaakt door Lockheed Martin. Een F-22 stortte neer nadat de piloot zuurstofproblemen had gekregen. Er kwamen later meer meldingen van problemen met de zuurstofvoorziening in het toestel.

Crisler: ”We hebben onderzocht wat daar precies aan de hand is. Duidelijk is wel dat het niet hetzelfde probleem is als met de F-22. Waarschijnlijk heeft het te maken met de manier van taxiën. Piloten houden graag de canopy open. Dan komen er veel uitlaatgassen van andere toestellen de cockpit binnen. We denken dat daar het probleem zit.”

Nu het toestel vliegt en operationeel wordt ingezet beginnen ook andere landen interesse te krijgen in het toestel. België is bezig met de aanschaf van een vervanger voor de F-16 en de F-35 lijkt daar de meeste kans te maken. En ook buurland Duitsland heeft interesse. Daar wordt een opvolger gezocht voor de oude Panavia Tornado. Finland schaart zich in ditzelfde rijtje. Daar wordt gezocht naar een geschikte opvolger voor de F-18.

Artikel gaat verder na de foto

Nederlands testtoestel in de Verenigde Staten. Foto: Hayo Bootsma

Goed voor Nederlandse industrie
De toegenomen interesse is goed nieuws voor de Nederlandse industrie. Crisler schat dat Nederlandse bedrijven al rond de 1,3 miljard dollar hebben verdiend. “NIFARP, het samenwerkingsverband van Nederlandse bedrijven, doet slim zaken. De bedrijven werken samen als een team en scoren zo veel opdrachten. Bovendien werken ze zeer innovatief. Zo was er een probleem met de vanghaak van de F-35C. Fokker is er mee aan de slag gegaan en kwam al snel met een oplossing. Tot tevredenheid van iedereen. Bij het testen op het vliegdekschip George Washington leverde het door Fokker ontwikkelde systeem een 100 procent score op! Fantastisch!”

De productie van de F-35 varianten wordt de komende tijd fors opgeschroefd. De belangrijkste fabriek in Dallas-Fort Worth kan er dit jaar 91 leveren. Volgend jaar moeten dat er 130 zijn. De fabriek in Japan draait ook volop en ook in Cameri, Italië, wordt hard gewerkt. Daar bouwen ze er acht per jaar.
De fabriek in Cameri is onderdeel van Leonardo Company. Een van de bedrijven van dit industriële conglomeraat bouwde de Fyra. Een andere de NH90 helikopter. Daar werd in de Nederlandse pers met scepsis naar gekeken. Beide projecten kampten met grote problemen: De NH-90 had te maken met roestvorming en slijtage, de al gekochte Fyra-treintoestellen hebben nooit gereden.

Lockheed Martin heeft echter geen twijfel over de betrouwbaarheid van de fabriek in Italië. Ze voldoen aan de hoogste standaard. “Er lopen mensen van Lockheed Martin rond die alles in de gaten houden maar de Italianen zijn uiterst precies,” stelt Crisler. De toestellen worden als ze klaar zijn eerst naar de Verenigde Staten gevlogen. Daar worden ze getest en klaargemaakt. Omdat de verkoop aan lijkt te trekken en de productie nu langzaamaan wordt opgeschroefd verwacht Crisler ook dat de prijs snel omlaaggaat naar 80 miljoen dollar per stuk: ”Dat betaal je nu ook voor een volledige F-16. Een vierde generatie toestel.”

Landen gaan operationeel met de F-35
Het duurt nog wel even voor de Nederlandse toestellen operationeel zijn. Als ze in 2019 landen op vliegbasis Leeuwarden duurt het nog zeker tot eind 2021 voor ze écht ingezet kunnen worden. Andere landen zijn al wel zover: De Verenigde Staten, Japan, Italië en Israël. De eerste Amerikaanse toestellen, de F-35B’s, vliegen al in de buurt van Noord-Korea en China. De A-variant is al meerdere keren op bezoek geweest in Europa en heeft een uitzending achter de rug in Engeland.
Israël heeft er nu 12. Een van de toestellen moest eerder een voorzorgslanding maken vanwege schade. De geruchten gaan dat één van de toestellen ingezet is boven oorlogsgebied. De Israëlische luchtmacht houdt bij hoog en bij laag vol dat het een botsing was met een vogel.

Noorwegen heeft nu zes toestellen ontvangen. De Noorse luchtmacht verwacht volgend jaar operationeel te zijn. Groot-Brittannië heeft in totaal 4 toestellen op eigen bodem staan. Ze zijn gestationeerd op RAF Marham in Norfolk. Deze maand volgen er nog vijf en dan moeten de Britten eind dit jaar ook operationeel kunnen vliegen met de F-35.
In Australië landen eind dit jaar de eerste toestellen. Die moeten in 2020 operationeel zijn.

Turkije kreeg de eerste F-35 in juni. De vraag is of er nog meer geleverd gaan worden. Turkije wil graag het Russische luchtafweergeschut S-400 kopen. Doen ze dat dan krijgt het land te maken met sancties van de Verenigde Staten, zo waarschuwde een Amerikaanse official. Dat kan zelfs zover gaan dat levering van de F-35 aan Turkije verboden wordt. Het Turkse toestel gaat eerst naar Luke afb. in Arizona waar ermee getraind wordt. Pas volgend jaar worden de eerste toestellen afgeleverd in Turkije.
Denemarken verwacht dit jaar levering van de eerste toestellen. Dat moeten er in totaal 27 worden. De eerste F-35 voor Zuid-Korea is klaar. Volgend jaar worden de eerste toestellen daar afgeleverd.

You may also like

0 comments

By 

Sign In

Reset Your Password

Email Newsletter