Podcast | F-35 piloot Laurens Jan Vijge over contrast tussen fantastisch toestel en Haagse stemmingmakerij

Redactie: Hayo Bootsma en Johann de Graaf. Foto’s: Frank Crebas/bluelifeaviation.com

Volgend jaar komt de F-35 dan eindelijk naar zijn nieuwe thuisbasis in Nederland. Met nadruk op eindelijk, want de route naar Nederland is in alle opzichten turbulent gebleken. Degene die de nieuwe jager ongeschonden door alle turbulentie heen heeft weten te vliegen is Laurens Jan Vijge. F-35 piloot van het eerste uur. Dat net zo goed zijn laatste had kunnen zijn bij de Luchtmacht.

In twee uitgebreide exclusieve podcasts spreekt hij openhartig met NovemberLima, waarvan in het eerste deel: hoe verloopt zijn loopbaan in Nederland en later Amerika en hoe heeft hij de discussie over de F-35 in Nederland ervaren? Spoiler: die was zo heftig, openbaart Vijge, dat zelfs de Amerikaanse overheid er op een gegeven moment stellig van was overtuigd dat Nederland ermee wilde stoppen.

Lees verder door onder de podcast

Beluister de hele podcast. Interview: Hayo Bootsma

“Is er nog wel plek voor mij bij de Luchtmacht?”
Het is 2009. Vliegbasis Twente is inmiddels gesloten en er is een squadron F-16’s verdwenen. De kisten die nog vliegen worden wegens budgetproblemen met materieel in de lucht gehouden dat Vijge omschrijft als ‘niet het beste dat er op dat moment op de markt te krijgen is’. Zijn buitenlandse collega’s vliegen inmiddels in betere F-16’s. “Onze behoeftes werden elke keer aan de kant geschoven omdat er gewoon geen budget voor was”, verzucht Vijge. Het stelt de piloot die al zes missies heeft gevlogen dat jaar voor een keuze: “Is er nog wel plek voor mij bij de Luchtmacht?”

De commandant aan wie hij het voorlegt is zijn redding: hij mag aan de slag bij de ontwikkeling van de F-35 in Amerika. Eerst met bureaubaan en later weer achter de stuurknuppel, als eerste Nederlandse F-35 vlieger. Een cruciale functie voor de toekomst van de Nederlandse Luchtmacht.

“Klein prutslandje? Onze ideeën worden gewoon in het toestel verwerkt”
In Amerika gaat er een wereld voor Vijge open. Nederland is van de 8 partners één van de kleinste landen die meedoet in de ontwikkelingsfase in samenwerking met vliegtuigbouwer Lockheed Martin. “Dan denk je: lekker belangrijk, Nederland. Klein prutslandje, waar heb je het over?”

De ervaren Vijge geeft veel op- en aanmerkingen over het toestel die ook door buitenlandse vliegers worden gedeeld. “Als je dan vervolgens een jaar later in de F-35 simulator stapt, en Lockheed zegt “Dit zijn de laatste aanpassingen die we hebben gedaan” en je ziet dat je voorstel in het vliegtuig is gebouwd: nou, dan wordt je wel degelijk serieus genomen. “

Haags politieke debat overtuigde Washington bijna van einde Nederlandse deelname
Vijge heeft zich verbaasd over het politieke debat in Nederland over de F-35. Andere toestellen zouden goedkoper zijn, is een veelgehoord argument als Kamerleden over elkaar buitelen in de Tweede Kamer. Maar dat is totaal niet waar, zegt Vijge. Het kost juist meer als je bij Europese bouwers had gewinkeld, zo stelt hij. “Die presenteren een toestel wat de Franse of Zweedse vliegtuigbouwer voor jou heeft bedacht. En zeggen “oh, je wilt wat anders, dat kost zoveel” en dan moet je als land weer wat anders laten aanpassen in een toestel waarvan de fabrikant dat niet heeft voorzien. Dan moet je miljarden gaan betalen. Bij de F-35 kon je vanaf het begin af aan tijdens het bouwen verbeteringen doorvoeren.” Door dit proces – de Amerikanen noemen het concurrency – en mede door druk van president Trump kan Lockheed Martin de F-35 in de productiefase juist goedkoper leveren.

Het debat in Nederland over de F-35 als vervanger van de F-16 werd zo heftig gevoerd dat er zelfs in Amerika twijfels beginnen te ontstaan over de Nederlandse deelname. “Er werden zelfs vragen gesteld door Nederland in Washington: wat kost het ons als er wordt gestopt met het project, ook op het vlak van Economische Zaken?”

“Van mijn contacten begreep dat ik het Pentagon en de Amerikaanse overheid ervan overtuigd raakte dat de Nederlanders ermee gingen stoppen. Die stappen uit het project. De Nederlanders komen niet, de toestellen komen ook niet. Daar waren ze bijna zo zeker van dat er van alles werd stilgelegd: van acties die de opleiding moesten bevorderen tot zelfs de bouw van een hangar en parkeerplekken voor de eerste Nederlandse toestellen.”

Binnenkort volgt deel twee van de Podcast met Laurens Jan Vijge: dan meer over de ervaringen als vlieger van de F-35. “Het luchtgevecht verliep voor mijn gevoel wel aardig. Maar ik was overdonderd toen ik terugkwam en vier grote grijnzen zag van de F-16 vliegers, die vroegen: wat gebeurde daar…?”

Volg NovemberLima ook op Twitter en Facebook.

You may also like

0 comments

By 

Sign In

Reset Your Password

Email Newsletter